ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

22

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

هر دلى كه آن طور باشد ، بايد قبل از هر چيز بذر أدب بر آن افشاند ونهال حكمت را در آن غرس كرد . از اين رو پيش از اين كه دل وى براي پيروى حق قساوت بگيرد وبه أمور باطل سرگرم شود ، بايد اقدام به أدب أو كرد . ( 60550 - 60504 ) سپس به انگيزهء ديگرى از انگيزه‌هاى نهايى براي اقدام كردنش به أدب اشاره فرموده است ، وآن اين است كه با دقّت نظر ونهايت انديشه خود از آنچه أهل تجربه آزموده‌اند استقبال كند تا براي وصول به هدفهاى علمي از رنج آزمايش وتجربه كارى معاف شود واز دانش تجربى ، به آنچه كه أهل تجربه بدان رسيده‌اند ، برسد وبسا كه چيزى براي آنها تاريك بوده است امّا براي أو روشن گردد . وفرق گذاشته است بين كسى كه از زلال دانش برخوردار مىشود ودانشش به گونه‌اى روشن وآشكار در دسترس قرار مىگيرد كه تنها زحمت كسب دانش در اين مورد برايش كافى است ، وبين كسى كه تلاش وكوشش نموده ودر راه تحصيل علم متحمّل زحمت گشته وبا أمواج سهمگين ترديدها وتاريكى شبهات روبرو شده است . تمام اينها مطالبى است كه در پذيرش وصيّت وعمل به محتواى آن يعنى حكمت وأدب ، مؤثر است ، زيرا أرباب تجربه اگر با همهء سختيهايى كه در راه دانش وجود داشته ، در تحصيل آن تلاش وكوشش كرده‌اند ، پس براي أو شايسته‌تر است كه بكوشد وبدون زحمت آن را به دست آورد . ( 60590 - 60551 ) مقصد دوم : به برترى خويشتن وكمالات علمي خود پرداخته است . وآنگهى به اين مطلب كه أو [ يعنى : فرزندش ] مورد نهايت توجّه ومحبّت اوست ونيز به علوم ومعارفى كه شايستهء تعليم به فرزندش مىباشد ، اشاره فرموده وبدان اكتفا مىكند وبه چيز ديگرى نمىپردازد ، ودر نهايت هدف أو از تمام اينها آماده ساختن وى براي پذيرش سخن خويش است . همان طور كه هدف يك سخنگو از ذكر فضيلت خود وساير چيزهايى كه براي پذيرش مقصود خود لازم مىداند ، آنست كه شنوندگان را قانع كند ، از اين رو حضرت علي عليه السلام ، به